Rozwój infrastruktury transportowej

Działalność finansowa banku przekłada się na poprawę infrastruktury transportowej kraju. BGK realizuje zadania w imieniu Krajowego Funduszu Drogowego, Funduszu Kolejowego i zarządza Funduszem Żeglugi Śródlądowej. W ten sposób bank bierze znaczący udział w poprawie stanu infrastruktury transportowej.

Krajowy Fundusz Drogowy

Krajowy Fundusz Drogowy (KFD) funkcjonuje w strukturze Banku Gospodarstwa Krajowego od 2004 r. Został utworzony jako mechanizm pozabudżetowego finansowania rozwoju infrastruktury drogowej w Polsce. KFD gromadzi i wypłaca środki na budowę i przebudowę dróg krajowych. Stałe źródła finansowania realizacji tego celu, wśród których najistotniejszą pozycję stanowią wpływy z opłaty paliwowej, oraz absorbcję środków unijnych, bank uzupełnia pozyskując na rzecz Funduszu zewnętrzne finansowanie poprzez emisję obligacji oraz zaciąganie kredytów, głównie w Europejskim Banku Inwestycyjnym.

Najważniejsze cele finansowane przez Fundusz to:

  • budowa autostrad, dróg ekspresowych, obwodnic miast i innych dróg krajowych
  • rozbudowa i użytkowanie Krajowego Systemu Poboru Opłat za przejazd
  • realizacja zobowiązań wobec spółek eksploatujących płatne odcinki autostrad

Od 2004 r. praktycznie wszystkie drogi krajowe, w tym autostrady i drogi ekspresowe, zbudowano z udziałem środków Krajowego Funduszu Drogowego.

12,8
mld
łączne wydatki KFD na rozwój infrastruktury drogowej w 2018 r.
160
mld
łączne wydatki KFD na rozwój infrastruktury drogowej w latach 2004-2018
Ponad 300
km
dróg sfinansowanych ze środków KFD zostało udostępnionych kierowcom w 2018 r.
Ponad 1200
km
odcinków autostrad i 1900 km odcinków dróg ekspresowych, których budowa została sfinansowana przez Fundusz

Łączne wydatki KFD na rozwój infrastruktury drogowej w 2018 r. wyniosły 12 845 mln zł, w tym między innymi:

  • na autostrady 808 mln zł
  • na drogi krajowe 9023 mln zł
  • na obwodnice 870 mln zł
  • na zadania poprawiające bezpieczeństwo ruchu drogowego (Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych) 147 mln zł

Krajowy Fundusz Drogowy jest zaangażowany w realizację Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.) – największego takiego przedsięwzięcia w dotychczasowej historii Polski, kluczowego dla polityki transportowej państwa i współgrającego z celami rządowej Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. SOR kładzie szczególny nacisk na dwa projekty drogowe, finansowane ze środków Funduszu, które połączą Polskę z krajami bałtyckimi (Via Baltica) i z krajami południowej Europy (Via Carpatia).

Przykładowe inwestycje realizowane ze środków KFD

Droga ekspresowa S7 to jeden z kluczowych korytarzy transportowych na osi północ-południe, łączący aglomeracje: trójmiejską, warszawską, kielecką i krakowską. Docelowo skomunikuje polskie porty z Warszawą i południem kraju – a dalej z południem Europy.

Autostrada A1 to fragment transeuropejskiego korytarza transportowego Bałtyk-Adriatyk i jeden z filarów układu komunikacyjnego kraju. Jest jedyną autostradą w Polsce biegnącą z północy na południe, która docelowo ma mieć prawie 570 km długości i połączy Trójmiasto, Toruń, Łódź, Częstochowę oraz Górny Śląsk z granicą państwa z Czechami. Zakończenie budowy autostrady A1 pozwoli na przejazd z trójmiejskich portów aż do południowej granicy kraju w czasie skróconym do ok. 5 godzin. Zdecydowanie podniesie to konkurencyjność polskich portów i zachęci do korzystania z ich usług kontrahentów m.in. z Czech, Słowacji i Węgier.

Droga ekspresowa S19 na odcinku od granicy ze Słowacją w Barwinku aż do Białegostoku (Knyszyn) jest głównym elementem międzynarodowego korytarza transportowego Via Carpatia i stanowi priorytet inwestycyjny Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.). Aktualnie realizowany jest odcinek pomiędzy Lublinem a Rzeszowem, który połączy Lubelszczyznę z Podkarpaciem.

Droga ekspresowa S61 to fragment transeuropejskiego korytarza transportowego Via Baltica, pełniącego rolę najważniejszego połączenia drogowego pomiędzy krajami bałtyckimi. Jest to trasa o istotnym znaczeniu tranzytowym i bardzo dużej roli w systemie transportowym Polski i Europy. Budowa kolejnych odcinków S61 umożliwi lepsze skomunikowanie centralnej Polski z regionem warmińsko-mazurskim i podlaskim oraz z krajami bałtyckimi: Litwą, Łotwą i Estonią.

Fundusz Żeglugi Śródlądowej

Fundusz Żeglugi Śródlądowej (FŻŚ) został uruchomiony w Banku Gospodarstwa Krajowego w czerwcu 2005 r. na mocy Ustawy z dnia 28 października 2002 r. o Funduszu Żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2095). Celem Funduszu jest wspieranie śródlądowego transportu wodnego, polegające na dofinansowaniu modernizacji taboru żeglugowego i innych przedsięwzięć z zakresu restrukturyzacji sektora żeglugi śródlądowej, w tym przedsięwzięć mających na celu poprawę ochrony środowiska i bezpieczeństwa żeglugi. FŻŚ realizuje zapisy Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, która odnosi się do śródlądowego transportu wodnego w części „Obszary wspierające osiągnięcie celów Strategii”. Wspomniany rodzaj transportu jest uznawany za najbardziej ekologiczny, ze względu na małe zużycie energii, a więc także niewielką emisję zanieczyszczeń powietrza (generowanych bezpośrednio i pośrednio) oraz CO2 w przeliczeniu na tonę przewożonego ładunku. Rozwój śródlądowego transportu wodnego przyczynia się więc do ochrony klimatu i poprawy jakości powietrza w naszym kraju.

Wsparcie ze środków FŻŚ adresowane jest do właścicieli statków towarowych (armatorów) świadczących usługi przewozowe na śródlądowych drogach wodnych. Aktualnie podstawowym instrumentem dostępnym dla armatorów są kredyty udzielane na warunkach preferencyjnych. Są one przeznaczone na rozwój i ulepszanie floty śródlądowego transportu wodnego poprzez:

  • zakup statków żeglugi śródlądowej (barki pchane, barki motorowe, pchacze),
  • modernizację i remont statków.

Źródłami zasilania Funduszu są składki opłacane przez armatorów (6 mln zł do końca 2018 r.), dotacje z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz spłaty udzielonych kredytów preferencyjnych.

Efekty działalności Funduszu do 31 grudnia 2018 r.:

50
udzielonych kredytów preferencyjnych
44,8
mln
łączna kwota kredytów
2,9
mln
wypłaconych rekompensat za wycofanie statków z eksploatacji (jednostki najstarsze i zagrażające środowisku)

W 2018 r. BGK aktywnie uczestniczył w pracach nad nową ustawą o wsparciu finansowym armatorów śródlądowych, Funduszu Żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowym. Ustawa, przygotowana przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, ma usprawnić system wsparcia finansowego ze środków FŻŚ w celu zwiększenia jego atrakcyjności dla armatorów, a co za tym idzie – zwiększenia efektywności wykorzystania środków.

Fundusz Kolejowy

Fundusz Kolejowy (FK) został utworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego na mocy Ustawy z dnia 16  grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 510). Celem Funduszu jest finansowanie przygotowania oraz budowy i przebudowy linii kolejowych, remontów i utrzymania linii kolejowych, likwidacji zbędnych linii kolejowych, wydatków bieżących PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. związanych z zadaniami zarządcy infrastruktury kolejowej, zadań samorządów województw związanych z zakupem, modernizacją oraz naprawą pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich, a także dofinansowanie działalności zarządców infrastruktury kolejowej, która nie może być sfinansowana z opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Ze środków FK może być również finansowany zakup i modernizacja pojazdów kolejowych przeznaczonych do diagnostyki, utrzymania, naprawy lub budowy infrastruktury kolejowej i do prowadzenia działań ratowniczych.

Fundusz ma charakter długoterminowy, jego główną funkcją jest zapewnianie dodatkowych środków na finansowanie inwestycji i utrzymania infrastruktury kolejowej w zakresie wynikającym z wieloletnich programów rozwoju infrastruktury transportowej. FK ma być zatem jednym z głównych narzędzi polityki transportowej państwa. Jego zaangażowanie w finansowanie infrastruktury kolejowej, zarządzanej przez PKP PLK S.A, zostało określone w przyjętym przez rząd w 2015 r. i corocznie aktualizowanym Krajowym Programie Kolejowym do 2023 r., który jest strategicznym dokumentem ustanawiającym ramy finansowe oraz warunki realizacji inwestycji kolejowych w Polsce. Dodatkowo, w 2018 r. Rada Ministrów ustanowiła program wieloletni pn. Pomoc w zakresie finansowania kosztów zarządzania infrastrukturą kolejową, w tym jej utrzymania i remontów do 2023 r. Ma on się przyczynić do poprawy dostępności transportowej i spójności komunikacyjnej poszczególnych regionów kraju, a jego cele zostały zdefiniowane w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do roku 2030) oraz Strategii Rozwoju Transportu do roku 2020 (z perspektywą do roku 2030). Środki na realizację programu będą pochodziły m.in. z Funduszu Kolejowego.

Wspieranie wydajnych i zrównoważonych rodzajów transportu, takich jak transport kolejowy czy żegluga śródlądowa, mogłoby pomóc w ograniczaniu zanieczyszczenia środowiska. Jak wynika z danych Europejskiej Agencji Środowiska, poziom emisji dwutlenku węgla w przeliczeniu na tonokilometr w przypadku przewozów koleją jest 3,5 razy niższy niż w przypadku transportu drogowego. Wspieranie rozwoju transportu kolejowego poprzez modernizację taboru i infrastruktury ma zatem pozytywny wpływ na stan środowiska. Ekologia to również innowacje i inwestycje zmniejszające zużycie energii i ograniczające hałas (szyny bezstykowe, ekrany dźwiękochłonne itd.).

9,9
mld
łączna kwota wypłat z Funduszu Kolejowego w latach 2006-2018, w tym:
  • wydatki na budowę i przebudowę linii kolejowych: 6,5 mld zł
  • finansowanie zakupu i modernizacji taboru kolejowego oraz organizowanie przewozów pasażerskich: 1,1 mld zł
  • wydatki na zarządzanie infrastrukturą kolejową: 2,3 mld zł
1,6
mld
łączna kwota wypłat w 2018 r., w tym:
  • wydatki na budowę i przebudowę linii kolejowych: 1,1 mld zł
  • finansowanie zakupu i modernizacji taboru kolejowego: 0,1 mld zł
  • wydatki na zarządzanie infrastrukturą kolejową: 0,4 mld zł

W 2018 r. ze środków Funduszu współfinansowana była realizacja 63 zadań polegających na budowie i przebudowie linii kolejowych. Zrealizowano również wypłaty na rzecz 15 samorządów województw, przeznaczone na finansowanie zakupu i modernizacji taboru kolejowego wykorzystywanego w przewozach pasażerskich.