Gwarancje i poręczenia

Oferta gwarancji spłaty kredytu, których ostatecznym beneficjentem są podmioty z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), jest doskonałym przykładem misyjności BGK. Programy gwarancji skierowane do MŚP mają realny wpływ na gospodarkę, zarówno w skali makro, jak i mikro. Podstawą działalności gwarancyjnej BGK na rzecz MŚP jest program „Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego”.

W jego realizację zaangażowane są banki krajowe (komercyjne i spółdzielcze), które udzielają kredytów dla przedsiębiorców, zabezpieczając je gwarancjami BGK.

Zasadniczą część programu stanowią gwarancje udzielane w formie portfelowych linii gwarancyjnych. Na dzień 31 grudnia 2019 r. BGK oferował:

  • gwarancje de minimis,
  • gwarancje COSME,
  • gwarancje Biznesmax z dopłatą do oprocentowania kredytu,
  • gwarancje Kreatywna Europa,
  • gwarancje z Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa (POPC),
  • gwarancje z Funduszu Gwarancji Rolnych (FGR).

W 2019 r. BGK uatrakcyjnił ofertę gwarancji poprzez:

  • wprowadzenie zmian dla gwarancji Biznesmax ze szczególnym uwzględnieniem finansowania inwestycji efektywnych ekologicznie, np. w fotowoltaikę,
  • wprowadzenie do oferty trzech nowych gwarancji dedykowanych określonym branżom:
    • sektorom kultury i kreatywnym (gwarancja Kreatywna Europa),
    • sektorowi przedsiębiorców telekomunikacyjnych (gwarancja z POPC)
    • sektorowi rolnemu z przeznaczeniem na wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw przetwórstwa rolno-spożywczego (gwarancje z FGR).

Wszystkie formalności związane z objęciem kredytu tymi gwarancjami są realizowane przez przedsiębiorcę w banku kredytującym.

Gwarancje de minimis

Jest to jedna z form pomocy de minimis udzielana w ramach dopuszczalnej pomocy publicznej na zabezpieczenie spłaty kredytu obrotowego lub inwestycyjnego dla (MŚP). Gwarancja ta może zabezpieczać spłatę do wysokości 60% kapitału kredytu.

Od początku realizacji rządowego programu gwarancji de minimis, który przypada na 15 marca 2013 r., do końca grudnia 2019 r. BGK udzielił tego rodzaju gwarancji na łączną kwotę 66,559 mld zł. Dzięki temu banki objęły gwarancjami kredyty o łącznej wartości 118,649 mld zł. Z programu skorzystało 157 608 przedsiębiorstw.

Wolumen udzielonych gwarancji i objętych nimi kredytów dla sektora MŚP powoduje, że efekty programu są widoczne zarówno w skali makro-, jak i mikroekonomicznej, w postaci polepszenia warunków finansowania przedsiębiorców. Ostatnie badania ankietowe BGK przeprowadzone w 2019 r. pokazują, że program gwarancji de minimis daje następujące efekty gospodarcze:

  • firmy stabilizują swoją pozycję finansową, a dzięki kredytowi inwestycyjnemu zwiększają obroty,
  • firmy poprawiają swoją pozycję konkurencyjną, co daje możliwość dalszej ekspansji rynkowej.

Szacunkowe efekty „Programu gwarancji de minimis” od początku jego trwania:

32,7
mld
wygenerowanego dodatkowego kredytu
202
tys.
zachowanych lub utworzonych miejsc pracy

Gwarancje de minimis pozwalają uzyskać finansowanie zewnętrzne firmom, które bez tego nie miałyby szans na kredyt. Dodatkowo, dzięki gwarancjom, warunki finansowania oferowane przez banki dla przedsiębiorców są korzystniejsze.

Wpływ programu widać w każdej z badanych grup przedsiębiorstw. Korzyści dla gospodarki wynikają ze wsparcia całego sektora MŚP, choć oddziałują na jego podgrupy w różnych aspektach, z różną intensywnością, co wynika ze specyfiki poszczególnych grup.

Pełna treść raportu „Efekty programu gwarancji de minimis 2019” jest dostępna tutaj.

Parametry gwarancji, które zostały zmodyfikowane na okres przejściowy, tj. do końca 2020 r. w ramach pakietu pomocowego BGK dla przedsiębiorców dotkniętych COVID-19

  • zwiększenie zakresu gwarancji z 60 do 80% kwoty kredytu
  • wydłużenie okresu gwarancji z 27 do 39 miesięcy dla kredytu obrotowego
  • rezygnacja z prowizji BGK za pierwszy roczny okres gwarancji (dotychczas 0,5% p.a.)
  • odstąpienie od pobierania prowizji od gwarancji już istniejących i należnych w okresie do 31 grudnia 2020 roku.

Gwarancje PLG-COSME

Program gwarancji de minimis, realizowany na zasadach pomocy de minimis, został w 2015 r. uzupełniony o gwarancje portfelowe COSME z regwarancją Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego realizowane na zasadach rynkowych, bez obciążania limitu pomocy, w tym limitu pomocy de minimis. Oba programy tworzą komplementarną ofertę gwarancyjną, sukcesywnie uzupełnianą przez niszowe programy gwarancyjne, adresowane do ściśle określonych grup przedsiębiorców. Gwarancje COSME udzielane są w ramach unijnego programu COSME oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFSI), ustanowionego na mocy Planu Inwestycyjnego dla Europy. EFSI ma na celu wspieranie finansowania i wdrażania inwestycji produkcyjnych w Unii Europejskiej oraz zapewnienie lepszego dostępu do finansowania.

Gwarancje COSME są udzielane za pośrednictwem banków kredytujących. Zabezpieczają kredyt obrotowy lub inwestycyjny udzielany do wysokości 600 tys. zł (w wysokości 80% kwoty kredytu). Na koniec grudnia 2019 r. udzielonych było 25 757 gwarancji na łączną kwotę 4,408 mld zł. Przekładało się to na ok. 5,511 mld zł kredytów udzielonych przez banki kredytujące.

Gwarancje Biznesmax z dopłatą do oprocentowania kredytu

Kolejnym instrumentem wsparcia MŚP jest gwarancja Biznesmax. Oprócz uzyskania zabezpieczenia kredytu, konstrukcja tego produktu gwarancyjnego pozwala przedsiębiorcy,  który prawidłowo wykorzysta kredyt objęty gwarancją, otrzymać dotację refundującą zapłacone odsetki. Gwarancja ta zabezpiecza spłatę do wysokości 80% kapitału kredytu i może być udzielona nawet na 20 lat. Maksymalna kwota gwarancji to 2,5 mln euro.

Taki produkt, oferowany na warunkach korzystnych dla przedsiębiorców, wspiera rozwój innowacyjnych przedsiębiorstw, w tym firm efektywnych ekologicznie, oraz zwiększa potencjał innowacyjności w sektorze MŚP. Z założenia środki z Funduszu Gwarancyjnego przeznaczone na ten produkt pozwalają na udzielenie ok. 2,22 mld zł gwarancji. Oznacza to możliwość zabezpieczenia innowacyjnym podmiotom z sektora MŚP spłaty kredytów bankowych o sumarycznej wartości ok. 2,78 mld zł. Na koniec 2019 r. BGK udzielił 128 takich gwarancji na łączną kwotę 263,269 mln zł.

W 2019 r. gwarancje Biznesmax zostały rozszerzone i szczególnie ukierunkowane na  finansowanie kosztów kwalifikowalnych własnego lub zleconego przez podmiot trzeci projektu inwestycyjnego o charakterze innowacji z efektem ekologicznym, w tym m.in. w odnawialne źródła energii, (głównie fotowoltaikę), gospodarkę obiegu zamkniętego, termomodernizację budynków, magazynowanie energii, elektromobilność. Gwarancje te są bezpłatnym zabezpieczeniem kredytu, udzielanym przez BGK przedsiębiorcom.

Parametry gwarancji, które zostały zmodyfikowane na okres przejściowy, w ramach pakietu pomocowego BGK dla przedsiębiorców dotkniętych COVID-19

  • możliwość obejmowania gwarancją stanowiącą pomoc de minimis kredytu obrotowego odnawialnego, w tym kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym
  • kredyty obrotowe nie muszą wykazywać związku z realizowaną lub zakończoną inwestycją i będą uruchamiane na prostszych zasadach – bez przedkładania w banku dokumentów finansowo-księgowych
  • w przypadku gwarancji stanowiącej pomoc de minimis, rezygnacja z katalogu kosztów kwalifikowalnych i obowiązku przedkładania przez kredytobiorcę planu projektu inwestycyjnego
  • rozszerzenie grupy odbiorców o firmy efektywne ekologicznie, które jednocześnie mogą uzyskać kredyt obrotowy oraz inwestycyjny, niekoniecznie związany z efektem ekologicznym
  • objęcie systemem dopłat do odsetek również kredytów odnawialnych i nieodnawialnych
  • wydłużenie do końca 2021 r. (przed zmianami do 2020 r.) okresu obowiązywania pięcioprocentowej stawki rocznej dla wyliczenia dopłaty do oprocentowania kredytu;

Nowe produkty gwarancyjne wprowadzone do oferty w 2019 roku

Dotychczasowy komplementarny system gwarancji dla szerokiego spektrum sektorów działalności został uzupełniony o wprowadzenie gwarancji przeznaczonych tylko dla określonych sektorów działalności – tych, które dotychczas miały szczególnie utrudniony dostęp do finansowania i z myślą o wspieraniu inicjatyw szczególnie ważnych dla gospodarki i społeczeństwa. Mobilizacja kapitału prywatnego do finansowania działalności i inicjatyw podmiotów z tych sektorów jest jednym z elementów wymienionych w rządowej Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.).

Gwarancja Kreatywna Europa z regwarancją Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego jest  udzielona w ramach programu Kreatywna Europa oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFSI) ustanowionego na mocy Planu Inwestycyjnego dla Europy. EFSI ma na celu wspieranie finansowania i wdrażania inwestycji produkcyjnych w Unii Europejskiej oraz zapewnienie lepszego dostępu do finansowania.

 

Gwarancja wspiera podmioty z sektorów kreatywnych i kultury w pozyskaniu zewnętrznego finansowania. Podmioty te napotykają trudności ze strony instytucji finansowych w pozyskaniu finansowania dłużnego. Głównym powodem jest specyfika działalności tych podmiotów, która ma często charakter projektowy, przy czym majątek tych podmiotów wyróżnia się dużym udziałem wartości niematerialnych i prawnych, a co za tym idzie, brakuje zabezpieczeń o charakterze rzeczowym, podmioty mają nieregularne źródła dochodów oraz ich działalność oparta jest o realizację prototypowych, trudnych do wyceny projektów. Brak zewnętrznych źródeł finansowania ogranicza ich rozwój, innowacyjność i konkurencyjność. Gwarancje Kreatywna Europa są udzielane za pośrednictwem banków kredytujących. Zabezpieczają do 80% wartości kredytu udzielonego przedsiębiorcy. Łączna wartość dostępnego finansowania wyniesie nawet 525 mln zł.

Gwarancja z Funduszu Gwarancyjnego Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa (POPC) jest przeznaczona dla firm z sektora telekomunikacyjnego. Jej cel to zabezpieczenie spłaty kredytu udzielonego na:

  • realizację nowej lub utrzymanie istniejącej inwestycji  dotyczącej szerokopasmowej infrastruktury dostępowej do szybkiego Internetu, w tym finansowanie nakładów inwestycyjnych na akwizycję użytkowników końcowych,
  • finansowanie kosztów kapitału obrotowego związanych z rozwojem prowadzonej działalności gospodarczej, bieżącego obrotu oraz wzmocnienia kondycji i płynności finansowej,
  • finansowanie kosztów przekazania praw własności w przedsiębiorstwach między niezależnymi inwestorami w celu rozszerzenia działalności na rynku.

Gwarancja POPC daje możliwość wygenerowania akcji kredytowej na kwotę 1 085 mln zł.

Gwarancja z Funduszu Gwarancji Rolnych (FGR) ma na celu wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw przetwórstwa rolno-spożywczego (MŚP) w dostępie do finansowania. FGR jest pierwszym na rynku funduszem gwarancyjnym BGK dostępnym dla całego sektora rolnego. Z gwarancji mogą korzystać producenci produkcji podstawowej produktów rolnych oraz przetwórcy lub wprowadzający do obrotu zarówno produkty rolne, jak i nierolne pośrednio związane z produktem rolnym. Inicjatywa jest realizowana w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW).

Aby skorzystać z gwarancji, trzeba spełniać standardowe kryteria finansowania obowiązujące w bankach kredytujących oraz kryteria określone dla gwarancji w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) 2014–2020: dla poddziałania 4.1 „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych” – dla typu operacji „Modernizacja gospodarstw rolnych” lub poddziałania 4.2 „Wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi lub ich rozwój” – dla typu operacji „Przetwórstwo i marketing produktów rolnych”.

Uzyskanie kredytu z gwarancją spłaty BGK jest łatwiejsze niż uzyskanie wsparcia dotacyjnego z PROW. Szybsza jest też ścieżka decyzyjna. Nabór wniosków nie jest ograniczony czasowo i można o nie wnioskować stale. Nie ma konieczności przeprowadzania złożonej oceny merytorycznej projektu, cel kredytu finansowany jest bez katalogu kosztów kwalifikowalnych, koszty finansowane są w kwotach brutto. Ponadto gwarancją spłaty objęte są kredyty dotyczące wszystkich kierunków produkcji rolnej, bez względu na wielkość ekonomiczną gospodarstw rolnych.

Łącznie program ma umożliwić udzielenie kredytów na kwotę ok. 1,1 mld zł.

Wszystkie wymienione nowoutworzone gwarancje są udzielane do wysokości 80% niespłaconego kapitału kredytu.

Należy dodać, że gwarancje dla dedykowanych sektorów wymagają szczególnego zaangażowania ze strony banków w procesie sprzedaży kredytów zabezpieczonych tymi gwarancjami, gdyż nie są to kredyty o charakterze masowym. Mamy jednak nadzieję, że rozpoczęta w 2019 r. sprzedaż tych kredytów będzie się dalej rozwijać.