Gwarancje są instrumentem finansowym, który doskonale sprawdza się zarówno w okresie wzrostu gospodarczego, jak i w czasach spowolnienia i kryzysu. Potwierdzają to lata funkcjonowania gwarancji BGK na polskim rynku. Szczególnie bogata jest oferta gwarancji spłaty kredytu, dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Gwarancje dla MŚP, dzięki działaniom rządu we współpracy z BGK, wpisały się już na stałe w system finansowania polskich przedsiębiorców i stały się rozpoznawalną przez nich formą wsparcia.

Podstawą działalności gwarancyjnej BGK na rzecz MŚP jest program „Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego”. Podstawowym celem programu jest zapewnienie jak najszerszej możliwości wykorzystywania gwarancji i poręczeń.

Cel ten realizowany jest głównie w ramach tzw. „gwarancji i poręczeń portfelowych” zabezpieczających portfele kredytów udzielanych przez instytucje finansowe. Taka formuła dystrybucji instrumentów finansowych jest najbardziej efektywna i preferowana przez banki oraz inne instytucje finansowe i przedsiębiorców dla zabezpieczania ryzyka finansowania i realizacji projektów służących rozwojowi mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw.

W realizację programu zaangażowane są banki krajowe (komercyjne i spółdzielcze) oraz instytucje finansowe, które udzielają finansowania dla przedsiębiorców, zabezpieczając je gwarancjami BGK.

Cele programu są realizowane w szczególności poprzez następujące instrumenty:

  • gwarancje de minimis,
  • gwarancje COSME,
  • gwarancje Biznesmax
  • gwarancje Kreatywna Europa,
  • gwarancje z Funduszu Gwarancji Rolnych (FGR).

Rok 2020, naznaczony pandemią COVID-19, był wyzwaniem dla przedsiębiorców i roli gwarancji BGK, jaką miała odegrać, aby złagodzić skutki kryzysu wywołane pandemią. Szczególne warunki, z jakimi musieli zmagać się przedsiębiorcy, skłoniły BGK do podejmowania szczególnych rozwiązań dla przedsiębiorców w obszarze gwarancji. Utworzony został w BGK Fundusz Gwarancji Płynnościowych (FGP) w celu przede wszystkim utrzymania płynności finansowej przedsiębiorców.

W ramach FGP stworzono nowe produkty gwarancyjne:

  • Gwarancja z Funduszu Gwarancji Płynnościowych,
  • Gwarancja dla faktoringu z Funduszu Gwarancji Płynnościowych.

Ponadto, aby w okresie pandemii kompleksowo wesprzeć płynność finansową przedsiębiorców, praktycznie każdy funkcjonujący wcześniej produkt gwarancyjny został zmieniony i zaoferowany na jeszcze korzystniejszych warunkach niż dotychczas.

Gwarancje de minimis

Gwarancja funkcjonuje najdłużej na polskim rynku (od marca 2013 r.) i jest doskonałym przykładem skutecznego, realnego wsparcia przedsiębiorców.

W 2020 r. gwarancje de minimis, z uwagi na ich rozpoznawalność i powszechność stosowania w polskim systemie bankowym, w pierwszej kolejności przyszły z pomocą przedsiębiorcom z sektora MŚP.

Wprowadzone zmiany obowiązujące od 1 marca 2020 r. polegały na zwiększeniu maksymalnego zabezpieczenia z 60% do 80% kwoty kredytu. BGK zrezygnował z pobierania prowizji za udzielenie gwarancji na okres do 31.12.2020, która wcześniej wynosiła 0,5%, a okres gwarancji spłaty kredytu obrotowego wydłużył z 27 do 39 miesięcy.

Dzięki prowadzonym w 2020 r. dalszym pracom nad ulepszeniem gwarancji de minimis powyższe parametry gwarancji zostały zmienione: wydłużono stosowanie wcześniej ustalonych zmian do 31.12.2021 r. oraz wdrożono kolejne zmiany obowiązujące od 01.01.2021 r. do 31.12.2021 r., tj.: podwyższono maksymalną kwotę gwarancji z 3,5 mln zł do 1,5 mln euro dla gwarancji do 5 lat i 750 tys. euro dla gwarancji powyżej 5 lat, wydłużono okres gwarancji do 75 miesięcy dla kredytu obrotowego, w przypadku kredytu inwestycyjnego, wydłużenie okresu gwarancji do 120 miesięcy.

Zmiana parametrów, ale przede wszystkim uznanie rynku dla gwarancji de minimis jako skutecznego instrumentu wsparcia zaowocowało rekordową sprzedażą gwarancji de minimis. W 2020 r. udzielono 67 922 gwarancji na kwotę 23,6 mld zł, co przełożyło się na kwotę finansowania w wysokości 33,7 mld zł. Wg stanu na dzień 31.12.2020 r. od początku funkcjonowania programu gwarancji de minimis udzielono 386 505 gwarancji o wartości ponad 90 mld zł.

Pozytywne efekty oddziaływania programu gwarancji de minimis potwierdzają przeprowadzane corocznie badania w oparciu o informacje pozyskiwane od przedsiębiorców. Badanie za 2020 było szczególne, gdyż rozmowy były prowadzone już w obliczu trwającego kryzysu związanego z pandemią COVID-19.*


Wyniki badań potwierdzają, że gwarancje de minimis umożliwiają pozyskanie kredytu – 52% badanych przedsiębiorców twierdzi, że  bez gwarancji nie otrzymaliby go wcale, a wg 21% otrzymany kredyt byłby na gorszych warunkach.

Co więcej, otrzymane dzięki gwarancji finansowanie pozwoliło na  stabilizację sytuacji finansowej (76%), utrzymanie lub zwiększenie zatrudnienia (szacuje się, że 184 tys. miejsc pracy zostało zachowanych, a 125 tys. – utworzonych), jak również na wygenerowanie zasobów potrzebnych do rozwoju, umacnianie pozycji rynkowej (28% firm), wykorzystanie potencjału przewagi rynkowej, a nawet ekspansję zagraniczną (58% badanych firm rozpoczęła lub zamierza rozpocząć eksport w wyniku otrzymanego finansowania z gwarancją). Prawie połowa badanych przedsiębiorców stwierdziła, że gwarantowane programem finansowanie w bardzo dużym lub dużym stopniu pomogło im przetrwać kryzysową sytuację związaną z pandemią.

* Efekty programu gwarancji de minimis. Raport z badania 2020 r, BGK

Gwarancje PLG-COSME

Gwarancje portfelowe COSME z regwarancją Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego są komplementarnym uzupełnieniem do gwarancji pomocowych. Gwarancje te udzielane są na zasadach rynkowych, bez obciążania limitu pomocy, w tym limitu pomocy de minimis, co jest szczególnie istotne w dobie powszechnego korzystania przez przedsiębiorców z różnorodnych form wsparcia oferowanych z wykorzystaniem pomocy opartej na zasadach pomocy de minimis.

Gwarancje COSME udzielane są w ramach unijnego programu COSME oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFSI), ustanowionego na mocy Planu Inwestycyjnego dla Europy. EFSI ma na celu wspieranie finansowania i wdrażania inwestycji produkcyjnych w Unii Europejskiej oraz zapewnienie lepszego dostępu do finansowania. BGK jako pierwszy w Europie podpisał w 2015 r. umowę COSME z EFI z Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (tzw. planu Junckera).

Gwarancje COSME są udzielane przy maksymalnym ograniczeniu wymagań formalnych, jakie musi spełnić przedsiębiorca, aby uzyskać finansowanie zabezpieczone tą gwarancją, tj. poza wspomnianym powyżej brakiem konieczności weryfikowania wykorzystania limitów pomocy, nie ma też ograniczeń sektorowych, tj. gwarancje oferowane są bez względu na rodzaj prowadzonej działalności (z wyjątkiem sektorów zastrzeżonych zgodnie z przepisami unijnymi i krajowymi). Gwarancja COSME eliminuje również konieczność ustanawiania jakichkolwiek zabezpieczeń na majątku przedsiębiorcy.

To wszystko sprawia, że gwarancja ta cieszy się ogromną popularnością wśród przedsiębiorców, dlatego nie mogło zabraknąć zmian wpływających na jeszcze większą popularność tej gwarancji na czas pandemii. 30 lipca 2020 r. podpisana została z EFI zmieniona umowa o regwarancję, na podstawie której, począwszy od 6 kwietnia 2020 r., obowiązywały korzystniejsze warunki gwarancji spłaty kredytów na finansowanie działalności bieżącej MŚP. Nastąpiło obniżenie prowizji BGK z 1% do 0,7%, wydłużono obowiązywanie gwarancji z 27 do 39 miesięcy oraz wydłużono termin spłaty kredytu odnawialnego z 5 do 9 lat.

W 2020 r. udzielono 5870 gwarancji na kwotę 1003 mln zł, co przełożyło się na kwotę finansowania w wysokości 1253 mln zł. Wg stanu na dzień 31.12.2020 r. od początku funkcjonowania programu gwarancji COSME udzielono 31 445 gwarancji o wartości ponad 5,4 mld zł.

Gwarancje Biznesmax

Gwarancja dla innowacyjnych przedsiębiorstw oraz projektów z efektem ekologicznym to szczególna propozycja skupiająca się na rozwoju przedsiębiorstw, na jakości oferowanych przez nich usług i produktów, usprawnieniach technologicznych ułatwiających osiąganie zamierzonych celów, budowaniu świadomości proekologicznej i proklimatycznej poprzez ułatwianie pozyskania finansowania potrzebnego do realizacji przedsięwzięć z tym związanych. Ten unikatowy na skalę europejską produkt wymaga ambitnych rozwiązań, dlatego gwarancja Biznesmax wyróżnia się na tle oferty gwarancyjnej. Oprócz uzyskania zabezpieczenia kredytu konstrukcja tego produktu gwarancyjnego pozwala przedsiębiorcy, który prawidłowo wykorzysta kredyt objęty gwarancją, otrzymać dotację refundującą zapłacone odsetki.

Gwarancja ta, pomimo iż jest gwarancją wymagającą większego nakładu pracy operacyjnej po stronie banków kredytujących, cieszy się istotnym zainteresowaniem banków i przedsiębiorców. Niewątpliwie nie tylko atrakcyjność tej gwarancji miała duży wpływ na wzrost zainteresowania nią. Równie istotna okazała się bardzo wzmożona akcja szkoleniowo-edukacyjna przeprowadzona przez nasz bank. Budowa świadomości na temat zalet gwarancji i wsparcie w jej wdrażaniu zaowocowały dużą dynamiką wzrostu sprzedaży gwarancji w ostatnim roku. Na 493 gwarancje udzielone narastająco na 31.12.2020 r. w kwocie 996 mln zł aż 365 gwarancji w kwocie 733 mln zł zostało udzielonych w 2020 r.

Jest to również efekt wprowadzenia zmian zasad udzielania gwarancji Biznesmax na czas przeciwdziałania skutkom COVID-19. Wprowadzone zmiany koncentrują się na ułatwieniu dostępu do bieżącego finansowania. Stworzona została możliwość objęcia gwarancją kredytów obrotowych, bez związku z realizowaną inwestycją i bez związku z katalogiem kosztów kwalifikowalnych. Wydłużony został okres obowiązywania 5% stawki rocznej dla wyliczenia dopłaty do oprocentowania kredytu i co bardzo istotne – systemem dopłat do odsetek objęto również kredyty obrotowe odnawialne i nieodnawialne.

Wśród głównych efektów programu gwarancji Biznesmax, wynikających z przeprowadzonego ewaluacyjnego programu* wymienić należy:

  • 28% badanych nie uzyskałoby takiej kwoty kredytu, jaką udało się pozyskać z gwarancją Biznesmax;
  • 59% badanych przedsiębiorców przyznało, że dzięki temu wsparciu ich firma mogła w czasie pandemii realizować zaplanowane inwestycje;
  • 49% firm dzięki kredytowi z gwarancją Biznesmax uniknęła zwolnień lub je ograniczyła;
  • 47% badanych przedsiębiorstw dzięki pozyskanemu wsparciu utrzymało płynność finansową.

*Efekty „Programu gwarancji Biznesmax z dotacją” w 2020 r., BGK

Gwarancja Kreatywna Europa

To kolejna gwarancja z regwarancją Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego. Gwarancja ta udzielana w programie unijnym Kreatywna Europa jest oparta na Europejskim Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFSI). Gwarancja ma do spełnienia szczególną misję – wspierać podmioty z sektorów kreatywnych i kultury. Podmioty tych sektorów napotykają szczególne trudności ze strony instytucji finansowych w pozyskaniu finansowania dłużnego. Głównym powodem jest specyfika działalności tych podmiotów, która ma często charakter unikatowy, prototypowy i innowacyjny, a majątek tych podmiotów wyróżnia się dużym udziałem wartości niematerialnych i prawnych. Z perspektywy banków kredytujących majątek ten nie stanowi atrakcyjnego zabezpieczenia jako unikatowy i trudno zbywalny w porównaniu do typowych zabezpieczeń o charakterze rzeczowym. Ponadto podmioty z sektorów kreatywnych i kultury mają nieregularne źródła dochodów, a ich działalność opiera się na realizacji trudnych do wyceny projektów. Brak zewnętrznych źródeł finansowania ogranicza ich rozwój, innowacyjność i konkurencyjność. Gwarancje Kreatywna Europa są odpowiedzią na brak odpowiednich zabezpieczeń i jasnym sygnałem, że BGK podejmuje się również tak trudnych wyzwań, jak wspieranie wymagających niszowych branż, zapewniając im specjalny instrument wsparcia. BGK przełamuje bariery i stereotypy zarówno po stronie banków finansujących, stroniących od nietypowych transakcji, jak i po stronie przedsiębiorców, którzy nie są biegli w świecie finansów, ale wyróżniają się kreatywnością i dostarczają społeczeństwu usług w sferze niematerialnej. Gwarancja ta jako produkt niszowy jest bardzo trudna do zastosowania na masową skalę, ale podejmowane przez BGK liczne działania – m.in. szkolenia dla banków, zwiększenie zakresu kwalifikującej się do zabezpieczenia gwarancją działalności wg kodów PKD, czy całkowita rezygnacja z opłaty za gwarancję mają na celu stymulowanie wzrostu sprzedaży, pomimo występujących w niektórych bankach kredytujących ograniczeń w nawiązywaniu współpracy z firmami z tych branż, a które najbardziej zostały dotknięte wprowadzonymi na czas pandemii obostrzeniami w prowadzeniu działalności.

Gwarancja z Funduszu Gwarancji Rolnych (FGR)

Gwarancja z FGR wspiera gospodarstwa rolne i przedsiębiorstwa przetwórstwa rolno-spożywczego spełniające kryteria MŚP. FGR jest pierwszym na rynku polskim funduszem gwarancyjnym BGK dostępnym dla całego sektora rolnego. Z gwarancji mogą korzystać producenci produkcji podstawowej produktów rolnych oraz przetwórcy lub wprowadzający do obrotu zarówno produkty rolne, jak i nierolne pośrednio związane z produktem rolnym. Inicjatywa jest realizowana w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW).

Gwarancja jest też pierwszym instrumentem zwrotnym stosowanym w ramach PROW na tak szeroką skalę. Co ważne uzyskanie kredytu z gwarancją spłaty BGK jest łatwiejsze niż uzyskanie wsparcia dotacyjnego z PROW. Szybsza jest też ścieżka decyzyjna. Nabór wniosków nie jest ograniczony czasowo i można o nie wnioskować stale. Nie ma konieczności przeprowadzania złożonej oceny merytorycznej projektu. Ponadto gwarancją spłaty objęte są kredyty dotyczące wszystkich kierunków produkcji rolnej, bez względu na wielkość ekonomiczną gospodarstw rolnych. Jest to jeden z nowszych produktów w ofercie BGK, wprowadzony został bowiem do oferty w 2019 r. Rozwój sektora rolnego jest dobrym przykładem dbałości o wyrównywanie szans pomiędzy sektorami działalności gospodarczej i obszarami wiejskimi a pozostałymi obszarami. Jednocześnie zwrotny charakter instrumentu przełamuje bariery w sektorze rolnym finansowania opartego na kapitale zewnętrznym, a nie wyłącznie opartego na zasobach własnych lub dotacjach. Z drugiej strony instytucje finansujące działalność gospodarstw rolnych, mając tak wysoki poziom dobrego i płynnego zabezpieczenia, chętniej inwestują swoje środki w przedsięwzięcia związane z ich działalnością. Obie strony uczą się od siebie i zdobywają wzajemne doświadczenie w zakresie jakości współpracy i budują zaufanie na kolejne lata.

Na czas pandemii COVID-19 wprowadzono do gwarancji FGR dodatkowe ułatwienia. Zmiany te umożliwiły obejmowanie gwarancją FGR kredytów obrotowych na finansowanie bieżącej działalności, niepowiązanych z realizacją przez kredytobiorcę inwestycji z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, z maksymalnym okresem gwarancji 39 miesięcy (kredyty odnawialne) i 51 miesięcy (kredyty nieodnawialne).


Dodatkowo kredyty te zostały objęte dopłatą do odsetek. Dopłata do oprocentowania obejmuje maksymalnie okres 12 miesięcy, licząc od daty uruchomienia kredytu objętego gwarancją FGR i wynosi 2 punkty procentowe w skali roku. Na 266 mln zł gwarancji FGR udzielonych wg stanu na dzień 31.12.2020 r. 259 mln zł udzielono w 2020 r. Łącznie, wg stanu na dzień 31.12.2020 r., od początku funkcjonowania programu gwarancji FGR udzielono 1670 gwarancji.

Gwarancja z Funduszu Gwarancji Płynnościowych (FGP)

Gwarancja FGP została utworzona z myślą o średnich i dużych przedsiębiorstwach. Imponujące jest tempo opracowania i wdrożenia tego całkowicie nowego produktu gwarancyjnego, gwarancja zaczęła bowiem funkcjonować już na początku pandemii koronawirusa, co jest szczególnie warte odnotowania, zważywszy na włączenie do systemu gwarancji portfelowych BGK zupełnie nowego segmentu odbiorców końcowych, tj. dużych firm, stworzenie zupełnie nowego Funduszu – tj. FGP, który stanowi źródło finansowania wydatków związanych z gwarancją FGP, uzyskanie zgody Komisji Europejskiej na ten produkt. Gwarancja ta jest dowodem bardzo dobrej partnerskiej współpracy wewnątrz BGK i z interesariuszami zewnętrznymi, m.in. z Ministerstwem Finansów i z UOKiK. Gwarancje udzielane z FGP przeznaczone są na zapewnienie płynności finansowej polskim przedsiębiorstwom i dzięki temu utrzymaniu ich pozycji rynkowej i zatrudnienia. Gwarancja może zabezpieczać zarówno kredyty obrotowe nowo udzielone, jak również odnawiane kredyty obrotowe na kolejny okres. Gwarancją mogą być objęte kredyty, dla których umowy kredytu zostały zawarte nie wcześniej niż 1 marca 2020 r. Gwarancje zabezpieczają do 80% kapitału kredytu. Maksymalna kwota gwarancji nie może przekroczyć 200,00 mln zł, łączna kwota kredytów z gwarancją udzielonych kredytobiorcy nie może przekroczyć 250,00 mln zł. Okres gwarancji wynosi maksymalnie 27 miesięcy, lecz nie dłużej niż okres kredytu wydłużony maksymalnie o 3 miesiące. W celu zwiększenia dostępności gwarancji FGP dodatkowo w czerwcu 2020 r. wdrożono możliwość obejmowania gwarancją kredytów udzielanych w walucie obcej oraz zniesiono minimalną kwotę udzielonej gwarancji (minimalna kwota wynosiła na początku 3,5 mln zł).

1484
gwarancji
14,6
mld
łączna kwota gwarancji*, co jest znaczącym i wymiernym dla gospodarki osiągnieciem po kilku miesiącach funkcjonowania produktu.

Wg stanu na dzień 31.12.2020 r.

Gwarancja dla faktoringu z Funduszu Gwarancji Płynnościowych (FGP)

We wrześniu 2020 r. wdrożono do oferty gwarancje spłaty limitów faktoringowych z FGP przyznawanych przedsiębiorcom należącym do kategorii MŚP albo dużym przedsiębiorcom.

Po raz kolejny BGK okazał się liderem wśród innych instytucji finansowych w ramach Unii Europejskiej i prekursorem rozwiązań. Produkt ten jest całkowicie nowatorski w skali UE i jest pierwszym notyfikowanym przez Komisję Europejską produktem gwarancyjnym dla faktoringu.

Gwarancja zabezpiecza faktoring z regresem oraz faktoring odwrotny. Gwarancją mogą być objęte limity faktoringowe, dla których umowy zostały zawarte nie wcześniej niż 1 marca 2020 r.

Gwarancje zabezpieczają do 80% limitu faktoringowego. Maksymalna kwota gwarancji nie może przekroczyć 200,00 mln zł, łączna kwota limitów faktoringowych z gwarancją udzielonych faktorantowi nie może przekroczyć 250,00 mln zł.


Okres gwarancji wynosi maksymalnie 27 miesięcy, lecz nie dłużej niż okres limitu faktoringowego wydłużony maksymalnie o 3 miesiące.

142
gwarancje
909
mln
łączna kwota gwarancji

Wg stanu na dzień 31.12.2020 r

Nowe produkty:

W grudniu 2020 r. BGK wystąpił do Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego z aplikacją o regwarancję z Paneuropejskiego Funduszu Gwarancyjnego dla gwarancji przeznaczonej dla leasingu. Proces decyzyjny ze strony EFI i ze strony Komisji Europejskiej został zakończony pomyślnie w pierwszych miesiącach 2021 r. i obecnie gwarancja jest na etapie wdrażania do oferty przez leasingodawców. Gwarancja portfelowa dla leasingu jest uzupełnieniem dotychczasowej oferty gwarancji portfelowych BGK dla MŚP, związanych z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym przez pandemię COVID-19. Fundusz jest dodatkową, poza budżetem unijnym, inicjatywą państw członkowskich, będących udziałowcami Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Gwarancje BGK pomogą wygenerować akcję leasingową o wartości 5,6 mld zł i wesprą przedsiębiorców oraz polską gospodarkę w trudnym okresie pandemii koronawirusa. Nowe gwarancje BGK zabezpieczają do 80% kwoty leasingu lub pożyczki leasingowej bez odsetek oraz kosztów związanych z ich udzieleniem. BGK wykorzystał możliwość stworzoną przez polski rząd w wyniku przystąpienia Polski do Paneuropejskiego Funduszu Gwarancyjnego. Także w przypadku tej gwarancji BGK stało się prekursorem, jest bowiem pierwszym bankiem rozwoju, który wykorzystuje środki Paneuropejskiego Funduszu Gwarancyjnego w formule regwarancji, aby zaoferować wsparcie dla biznesu.