Pierwszy biznes – Wsparcie w starcie

Bank Gospodarstwa Krajowego, zgodnie ze swoją misją, wspiera aktywizację osób bezrobotnych oraz zagrożonych bezrobociem i wykluczeniem z rynku pracy.

Ten cel bank realizuje m.in. jako operator Programu „Pierwszy biznes – Wsparcie w starcie”, działając na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Udzielaniem pożyczek oraz świadczeniem usług doradztwa i szkolenia zajmują się w ramach wspomnianego programu Pośrednicy Finansowi (PF, Pośrednicy), wybierani w drodze zamówienia publicznego do obsługi poszczególnych obszarów kraju.

Program, wprowadzony w 2013 r. przez ówczesne Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, jest jednym z systemowych instrumentów wspierania osób młodych i bezrobotnych na rynku pracy. Jego celem jest rozwój przedsiębiorczości oraz tworzenie nowych miejsc pracy poprzez udzielanie pożyczek na podjęcie działalności gospodarczej, pożyczek na utworzenie stanowiska pracy oraz bezpłatnych usług szkoleń i doradztwa.

Parametry pożyczki na podjęcie działalności

Wartość wsparcia do 106 629, 40 zł

(20-krotna wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia)

Okres finansowania (maksymalny) 84 miesiące
Karencja w spłacie do 12 miesięcy
Oprocentowanie oprocentowanie stałe w całym okresie kredytowania

  • 0,01% (1/10 stopy redyskonta weksli) w skali roku dla opiekunów osób niepełnosprawnych
  • 0,03% (1/4 stopy redyskonta weksli) dla pozostałych uprawnionych do uzyskania pożyczki
Udział wsparcia w koszcie realizowanego przedsięwzięcia do 100% (brak wymaganego wkładu własnego OO)
Dodatkowe opłaty brak opłat i prowizji z tytułu udzielenia i obsługi pożyczki

Parametry pożyczki na utworzenie stanowiska pracy

Wartość wsparcia do 31 988,82 zł

(6-krotna wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia)

Okres finansowania (maksymalny) 36 m-cy lub

do czasu spłaty ostatniej raty
w ramach pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej

Oprocentowanie oprocentowanie stałe w całym okresie kredytowania

  • 0,01% (1/10 stopy redyskonta weksli) w skali roku dla żłobków i klubów dziecięcych oraz podmiotów świadczących usługi rehabilitacyjne dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania
  • 0,03% (1/4 stopy redyskonta weksli) dla pozostałych uprawnionych do uzyskania pożyczki
Udział wsparcia w koszcie realizowanego przedsięwzięcia do 100% (brak wymaganego wkładu własnego OO)
Dodatkowe opłaty brak opłat i prowizji z tytułu udzielenia i obsługi pożyczki
Zabezpieczenie weksel in blanco oraz poręczenia osób fizycznych

(zamiast poręczenia możliwe inne zabezpieczenie)

Perspektywy

Umowa z MRPiPS nie określa terminu zakończenia realizacji Programu. W założeniach ma on charakter długofalowy. Planowane jest zasilanie Programu środkami z Funduszu Pracy do 2021 r. Ponadto zgodnie z umową środki finansowe pochodzące ze spłaconych i zwróconych pożyczek wraz z odsetkami, a także przychody z tytułu inwestowania/oprocentowania środków będą przeznaczane na udzielanie kolejnych pożyczek, świadczenie doradztwa i szkoleń na rzecz pożyczkobiorców oraz na finansowanie kosztów związanych z ich obsługą. Odnawialny charakter wsparcia sprawia, że środki publiczne ponownie trafią do obrotu, zapewniając źródło finansowania nowych miejsc pracy w dłuższej perspektywie czasowej.

Źródła finansowania

Do końca 2019 r. na realizację Programu MRPiPS przekazało BGK łącznie ponad 401,2 mln zł (21,5 mln zł w ramach pilotażu i 379,7 mln zł w ramach II etapu). Docelowy budżet przeznaczony na realizację Programu w całej Polsce wynosi ok. 560 mln zł.

Realizacja zadań w roku 2019

Badania przeprowadzane przez BGK wśród beneficjentów pokazują, że Program „Wsparcie w starcie” przyczynił się do rozwoju przedsiębiorczości, umożliwiając podjęcie działalności gospodarczej wielu osobom, które miały ograniczone możliwości pozyskania finansowania z innych źródeł i które bez tego wsparcia zrezygnowałyby z założenia firmy. Efekty realizacji Programu w 2018 r. pokazane są w poniższej tabeli.

W 2019 r. BGK przeprowadził dwa postępowania przetargowe na wybór nowych pośredników finansowych udzielających pożyczek na podjęcie działalności gospodarczej oraz utworzenie stanowiska pracy w regionach i makroregionach działających na terenie całego kraju.

Opracowując dokumentację przetargową, BGK uwzględnił założenia zawarte w ustawie o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”. W konsekwencji wprowadzono odpowiednie zmiany w regulaminie Programu. Polegały one przede wszystkim na:

  • rozszerzeniu oferty Programu o nową grupę docelową, tj. poszukujących pracy opiekunów osób niepełnosprawnych,
  • wprowadzeniu bardziej preferencyjnych warunków dla wspomnianej grupy docelowej w odniesieniu do innych grup uprawnionych do otrzymania wsparcia.

Ponadto pożyczka na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego, poszukującego pracy absolwenta lub poszukującego pracy opiekuna osoby niepełnosprawnej, po zmianach w regulaminie, jest bezpośrednio kierowana także do podmiotów świadczących usługi rehabilitacyjne, które planują utworzyć dodatkowe stanowisko pracy związane ze świadczeniem usług rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych.

O pożyczkę przeznaczoną na utworzenie stanowiska pracy związanego bezpośrednio ze sprawowaniem opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi lub prowadzeniem dla nich zajęć mogą ubiegać się również żłobki i kluby dziecięce. Tym placówkom także przysługują preferencyjne warunki.

Główne ułatwienia dla podmiotów, o których mowa powyżej, są następujące:

  • przysługuje im preferencyjne oprocentowanie spłaty pożyczki – wynosi ono 0,1 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez NBP,
  • opiekunowie osób niepełnosprawnych zatrudnieni przez przedsiębiorców na stanowisku pracy utworzonym ze środków Programu mogą zostać zwolnieni z obowiązku świadczenia pracy w pełnym wymiarze godzin, przy czym nie może on być mniejszy niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

W ślad za udostępnieniem nowej puli środków oraz wprowadzeniem opisanych zmian w Programie zostały podjęte odpowiednie działania informacyjno-promocyjne. W okresie wrzesień–październik 2019 r. przeprowadzono ogólnopolską kampanię dotyczącą Programu „Pierwszy biznes – Wsparcie w starcie”, która miała na celu z jednej strony informowanie o dostępności nowych środków na pożyczki, a z drugiej promowanie rozszerzonej oferty Programu, szczególnie wśród nowych grup docelowych. Kampania miała szeroki zasięg w Internecie, telewizji, radio i prasie.

Badania przeprowadzane przez BGK wśród beneficjentów pokazują, że Program „Pierwszy biznes – Wsparcie w starcie” przyczynił się do rozwoju przedsiębiorczości, umożliwiając podjęcie działalności gospodarczej wielu osobom, które miały ograniczone możliwości pozyskania finansowania z innych źródeł i które bez tego wsparcia zrezygnowałyby z założenia firmy. Efekty Programu pokazane są w poniższej tabeli.

Wsparcie udzielone od początku działania Programu na dzień 31.12.2019 r. Wsparcie udzielone w 2019 r.
Liczba pożyczek udzielonych na podjęcie działalności gospodarczej 4467 272
Wartość pożyczek udzielonych na podjęcie działalności gospodarczej 293 946 488,17 zł 21 429 510,75 zł
Liczba pożyczek udzielonych na utworzenie stanowiska pracy 115 3
Wartość pożyczek udzielonych na utworzenie stanowiska pracy 2 836 693,75 zł 145 000,00 zł

Podział pożyczkobiorców w 2019 r.

83%
bezrobotni
49%
osoby powyżej 30. roku życia
32%
absolwenci
53,68%
mężczyźni
76%
pożyczkobiorcy, którzy otworzyli firmy w branży usługowej lub handlu

Rozwiązania w ramach pakietu pomocowego BGK dla przedsiębiorców dotkniętych COVID-19

  • zawieszenie spłaty do 6 miesięcy
  • wydłużenie karencji o maksymalnie pół roku, w przypadku gdy pożyczkobiorca nie rozpoczął spłaty rat kapitałowo-odsetkowych
  • obniżenie oprocentowania pożyczki do 0 proc. w skali roku na okres do 12 miesięcy
  • wydłużenie spłaty o 12 miesięcy
  • możliwość odstąpienia od kar umownych
  • możliwość zawieszenia działalności gospodarczej na okres 6 miesięcy
  • zawieszenie terminu na korzystanie z bezpłatnych usług szkoleń i doradztwa

 

Program EFS

Uzupełnieniem Programu „Pierwszy biznes – Wsparcie w starcie” jest program EFS. Jego ostateczni odbiorcy różnią się w zależności od regionu, np. w województwie łódzkim jest on kierowany do osób powyżej 29. roku życia pozostających bez pracy, a więc bezrobotnych, poszukujących pracy lub biernych zawodowo, zamierzających rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej. Program realizowany jest przez BGK ze środków Regionalnych Programów Operacyjnych. W dyspozycji banku na ten cel pozostaje 318,9 mln zł i jest to całkowita kwota alokacji na projekty w ramach programu EFS. Środki te przeznaczane są na bardzo różne sektory gospodarki. W ten sposób BGK realizuje kluczowe priorytety Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju:

  • wzrost gospodarczy oparty na wiedzy i doskonałości (m.in. poprzez przyczynianie się do spadku poziomu bezrobocia),
  • zrównoważony rozwój społeczno-terytorialny (poprzez wdrażanie Regionalnych Programów Operacyjnych),
  • skuteczne państwo, dbające m.in. o finansowanie projektów o zwiększonym poziomie ryzyka (przykładem jest wsparcie udzielane start-upom, a nimi właśnie są ostateczni odbiorcy programu).